دفع ادرار یک فرایند کاملاً طبیعی است، همه افراد به طور معمول و در صورت سلامت کامل روزانه ۶ الی ۸ مرتبه برای تخلیه ادرار اقدام می کنند، شرایط جسمانی در همه افراد با توجه به سن، بارداری، نوع تغذیه و مصرف داروها متغیر است.

گاها بیماری های زمینه ای، مصرف مایعات بیشتر و شرایط روحی روانی خاص افراد باعث میشود تا با مشکلاتی مثل تکرر ادرار مواجه شوند.

معمولا پزشکان تا حدود ۱۲ بار تخلیه ادرار را به طور کامل و در طی شبانه روز نرمال می دانند اما این شرایط زمانی نرمال است که افراد تخلیه کامل مثانه را انجام داده و تا پر شدن مجدد آن نیاز به دفع ندارند.

یکی از مشکلات شایع در بین بانوان تکرر ادرار است شاید شما هم چنین تجربه ای داشته باشید که گاهاً به صورت موقتی اتفاق افتاده و خیلی زود برطرف میشود.

اما زمانی که تکرر ادرار دائمی شود افراد آرامش کافی نداشته و این مسئله هنگام خواب و ضمن انجام فعالیت های روزانه و عادی آنها را به دردسر می اندازد.

چگونه متوجه شویم دچار تکرر ادرار شدیم؟

در افراد بالغی که میزان مایعات مصرفی آن‌ها متناسب با سن و وزنشان باشد، رفتن به دستشویی بین پنج تا هفت بار در طول روز و دفع ادرار در این دفعات، طبیعی تلقی می‌شود.

در هنگام خواب شبانه، بیدار شدن تا یک‌بار برای دفع ادرار طبیعی به شمار می‌آید.

بر همین اساس، در بزرگسالانی که مصرف مایعاتشان در حد نرمال است، بیش از هشت بار ادرار در روز و بیش از یک‌بار بیدار شدن برای ادرار در شب، به‌عنوان تکرر ادرار محسوب می‌شود.

دلایل مهم ابتلا به تکرر ادرار

در مواردی تکرر ادرار نشانه ای از یک بیماری است که ممکن است با علائم خطرناکی مثل تب و لرز نیز همراه باشد.

اگر تکرر ادرار را بدون هیچ گونه علائم خاص تجربه می کنید و استثناً در دوره بارداری هستید یا از نوشیدنی های فراوان استفاده کرده اید جای نگرانی نداشته و این مسئله رفع میشود.

اما اگر تکرر ادرا به طور دائمی رخ دهد و فرد با مشکلاتی مثل بی اختیاری ادراری که شامل نشت یا ریزش ناگهانی ادرار میشود مواجه باشند قطعاً شرایط نرمال و طبیعی نخواهد بود.

مصرف مایعات زیاد

از مهمترین دلایل تکرر ادرار در زنان باید به مصرف مایعات زیاد اشاره کرد.

معمولا در فصول گرم سال تبخیر و تعریق زیاد باعث میشود تا بخشی از آب بدن اینگونه دفع شود اما در فصول سرد سال چنین شرایطی وجود نداشته و احتمالاً با مصرف مایعات بیشتر افراد دچار تکرر ادرار میشوند.

از طرفی مصرف داروهای ادرارآور و مصرف مواد کافئین دار مثل قهوه و نسکافه باعث افزایش تولید ادرار میشود.

همچنین مصرف هندوانه، الکل جو، شیرین کننده های مصنوعی و برخی از داروهای فشار خون با اثرگذاری بر عملکرد کلیه ها تولید ادرار را افزایش خواهند داد.

بارداری

یکی دیگر از دلایل شایع تکرر ادرار در زنان بارداری است، معمولاً با افزایش سن بارداری بزرگ شدن رحم فشاری به مثانه وارد می کند که بانوان را دچار تکرر ادراک کرده و معمولاً خطرناک و آزاردهنده نیست.

چنین حالتی بعد از زایمان به طور کامل بهبود پیدا می کند و این نوع تکرر ادرار نیاز به درمان نخواهد داشت.

استرس و اضظراب

استرس و اضطراب علت دیگر تکرر ادرار در زنان است، چنین مواردی باعث تحریک اعصاب مثانه شده و ترشح هورمون های خاص در بدن تولید ادرار و انقباض مکرر عضله مثانه را بیشتر می کند.

بنابراین این افراد دچار تکرر ادرار میشوند و سردی هوا بر این مسئله تاثیر مضاعف خواهد داشت.

یائسگی

یائسگی یکی دیگر از مهمترین دلایل تکرر ادرار در زنان است.

یائسگی باعث کاهش میزان هورمون استروژن در بدن شده و با خشک شدن مخاط واژن و مجاری ادراری و ضعف عضلات لگن مشکلات مختلف اتفاق می افتد و احتمالاً بانوان با تککرر ادرار مواجه خواهند شد.

عفونت ادراری

متخصصان از مهمترین دلایل تکرر ادرار در زنان به عفونت های ادراری نیز اشاره می کنند، عفونت ادراری باعث میشود تا مثانه و کلیه نیز دچار عفونت شده و چنین مسئله ای باعث دفع مکرر ادرار و پر شدن سریع مثانه خواهد شد.

این افراد با وجود عفونت ادراری نه تنها به تکرر ادرار مبتلا میشوند بلکه درد پهلو، تب و لرز و دفع قطره ای ادرار و سوزش های شدید منجر به آزار آنها خواهد شد.

هرگونه اختلال در سلامت، موقعیت و عملکرد مثانه باعث ایجاد تکرر ادرار میشود به عنوان مثال اگر بانوان به سنگ مثانه مبتلا باشند یا شن در مثانه وجود داشته باشد با تکرر ادرار مواجه شده و علائم دیگر مثل درد و سوزش یا حتی دفع خون در ادرار را تجربه می کنند این افراد بیش از دیگران در معرض عفونت ادراری قرار می گیرند.

عفونت واژن

عفونت های زنان علت دیگر تکرر ادرار است، عفونت های قارچی واژن با تکرر ادرار و سوزش ادرار همراه است و احتمالاً بانوان التهابات، خارش و قرمزی واژن را تجربه می کنند.

اگر بانوان با وجود عفونت های زنانه دچار تکرر ادرار شوند علائم دیگر مثل ترشحات بدبو و گاهاً درد نیز با آن همراه خواهد بود لذا درمان عفونت واژن به کاهش علائم کمک می کند.

فیبروم

گاهی اوقات توده های لگنی از عوامل ایجاد تکرر ادرار در زنان است فیبروم های بزرگی که در رحم تشکیل میشود به مرور زمان با فشار بر مثانه منجر به تکرر ادرار خواهد شد.

البته چنین عارضه ای با علائمی مثل درد لگن، خونریزی شدید پریود و قاعدگی نامنظم همراه است.

افتادگی مثانه

اگر بانوان به سیستوسل یا افتادگی مثانه مبتلا باشند احتمالاً در تخلیه کامل مثانه به مشکل برخورده و به مرور زمان دچار تکرر ادرار، بی اختیاری یا نشت ادرار خواهند شد.

مثانه عصبی

از دیگر عوامل موثر بر تککرر ادرار باید به مثانه عصبی و مثانه بیش فعال اشاره کرد.

مثانه عصبی اغلب بر اثر بیماری های زمینه ای مثل دیابت یا بیماری های مغزی عصبی به وجود می آید در این حالت بانواون نیاز به تخلیه دائمی و مکرر مثانه داشته و بعد از هر بار تخلیه این فرایند به طور کامل انجام نمیشود.

اما مثانه بیش فعال برای بیمارانی اتفاق می افتد که تحریک بیش از حد اعصاب مثانه را بنا به دلایل مختلف تجربه می کنند، این افراد اغلب نیاز فوری به دفع ادرار داشته و معمولاً در بانوان مسن‌ شایع تر است.

دیابت

فراموش نکنید که دیابت یکی از شایع ترین بیماری هایی است که امروزه در سراسر دنیا افراد زیادی با آن مبتلا هستند.

در افراد دیابتی با افزایش قند خون تشنگی زیادی حس میشود و نوشیدن مایعات زیاد باعث تولید ادرار بیشتر میشود و این افراد به طور مکرر نیاز به تخلیه مثانه خواهند داشت.

تکرر ادرار چه زمانی خطرناک است؟

بسیاری از افراد پس از تجربه تکرر ادرار تصور می‌کنند این مشکل جدی نیست یا به‌صورت موقت برطرف خواهد شد، اما اگر این وضعیت برای چندین روز ادامه پیدا کند، مراجعه به پزشک ضروری است.

در صورتی که فرد دچار پرادراری باشد و همزمان علائم خاصی را تجربه کند، باید نسبت به سلامت خود حساس باشد و برای تشخیص علت و درمان اقدام نماید.

اگر همراه با تکرر ادرار دچار ضعف قابل‌توجه در پاها، کمردرد یا تب بی‌دلیل شوید، لازم است حتماً این موضوع را به پزشک اطلاع دهید.

شروع ناگهانی تکرر ادرار یا بروز آن در سنین پایین نیز از مواردی است که نباید نادیده گرفته شود. به‌ویژه اگر این مشکل همراه با تعریق شبانه، سرفه یا کاهش وزن بروز کند، نیاز به بررسی فوری دارد.

تکرر ادرار در افرادی که به اختلالات روانی مبتلا هستند نیز اهمیت ویژه‌ای دارد و باید هرچه سریع‌تر تحت درمان قرار گیرند.

تاکید اصلی متخصصان در درمان تکرر ادرار، به‌ویژه در بیمارانی که ضعف در اندام تحتانی دارند، احتمال وجود آسیب‌های نخاعی است.

بنابراین اگر دچار تکرر ادرار هستید و هر یک از این علائم را مشاهده می‌کنید، برای حفظ سلامت و درمان به‌موقع حتماً به پزشک مراجعه نمایید.

چه زمانی برای تکرر ادرار باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر فردی دچار استرس شدید نباشد، داروی ادرارآور مصرف نکرده باشد و میزان نوشیدن مایعات او نیز حداکثر هشت لیوان در روز باشد، اما تعداد دفعات ادرارش بیش از حد طبیعی باشد، لازم است جهت بررسی به متخصص ارولوژی مراجعه کند.

در صورتی که تکرر ادرار همراه با علایمی نظیر وجود خون در ادرار، احساس سوزش و درد هنگام دفع، درد در ناحیه زیر شکم یا کمر، بروز تب و لرز و تهوع، بدبو و کدر شدن ادرار، ترشحات بدبو یا زیاد واژن و یا تخلیه ناکامل ادرار باشد، مراجعه به متخصص ارولوژی برای تشخیص دقیق و درمان ضروری خواهد بود.

راههای بررسی و تشخیص علت تکرر ادرار

در ارزیابی بیمارانی که از تکرر ادرار شکایت دارند، پزشک در گام نخست با گرفتن شرح‌حال دقیق، بیماری‌هایی را که سبب افزایش تولید ادرار می‌شوند از مواردی که موجب کاهش ظرفیت مثانه هستند، تفکیک می‌کند. معاینه واژینال و انجام پاپ‌اسمیر به‌ویژه در زنانی که علاوه بر تکرر ادرار، دچار سوزش یا ترشحات واژینال هستند، از اقدامات ضروری به شمار می‌آید.

سپس آزمایش کامل ادرار و کشت ادرار برای بررسی وجود عفونت و تشخیص میکروب مسئول انجام می‌شود.

چنانچه تکرر ادرار همراه با خون در ادرار یا سوزش طولانی‌مدت باشد، انجام تست سیتولوژی ادرار و سونوگرافی کلیه‌ها و مثانه ضرورت پیدا می‌کند. همچنین در صورت وجود شک به توده‌های لگنی، انجام سونوگرافی رحم و تخمدان‌ها نیز توصیه می‌شود.

اگر احتمال تنگی مجرای ادراری یا بدخیمی مثانه مطرح باشد، پزشک اقدام به انجام سیتوسکوپی می‌کند. در شرایطی که تکرر ادرار با تخلیه ناقص مثانه، بی‌اختیاری ادراری یا شک به مثانه عصبی همراه باشد، متخصص ارولوژی برای بررسی‌های تکمیلی از تست یورودینامیک یا نوار مثانه استفاده خواهد کرد.

چگونه تکرر ادرار را درمان کنیم؟

تکرر ادرار از آن دسته آسیب هایی است که برای هر فرد بنا به دلایل مختلف اتفاق می افتد، برای درمان بی اختیاری ادرار متخصصان می توانند با درمان های خانگی، درمان با طب سنتی و درمان پزشکی را تا حد زیادی کنترل کرده و درمان نمایند.

در طب سنتی توصیه میشود که افراد مبتلا به تکرر ادرار از محصولات و داروهایی استفاده کنند که طبع گرم دارند.

گیاهانی مثل زنجبیل همراه با عسل، جوش شیرین و دارچین یا کنجد برای رفع تکرر ادرار مناسب است، البته رب انار و شکر زرد از مواد موثر بر کاهش این عارضه هستند.

درمان های خانگی برای تکرر ادرار شامل مصرف بیشتر یا کمتر مواد غذایی میشود، به عنوان مثال با کاهش مصرف مرکبات و مواد غذایی ادرار می توانید در کنترل این عارضه موفق باشید.

انجام تمرینات ورزشی خاص به تقویت ماهیچه های اطراف مثانه و مجاری ادراری کمک کرده و این فرایند سبب کاهش تکرر ادرار در زنان خواهد شد.

فراموش نکنید که انجام تمرینات کگل به تثبیت و تقویت عضلات این محدوده از بدن کمک می کند.

اما در اغلب موارد پزشکان برای درمان تکرر ادرار که با علائمی مثل ضعف، تب، کمردرد و تعریق همراه است درمان های پزشکی و تخصصی را مناسب تر می دانند.

اگر تکرر ادرار ناشی از بیماری دیابت باشد این عارضه باید هر چه سریع تر کنترل شود و برای درمان نوسان قند خون مصرف قرص و توصیه هایی که مربوط به اصلاح رژیم غذایی میشود به بیماران ارائه می گردد.

اگر تکرر ادرار ناشی از عفونت های مجاری ادراری باشد یا با مثانه تحریک پذیر یا بیش فعال مواجه باشند نیاز است که از انواع داروها استفاده شود این فرایند تحت نظر متخصصانی انجام می پذیرد که در این زمینه تخصص و مهارت کافی دارند.