زایمان طبیعی فرآیندی فیزیولوژیک و طبیعی است که بسیاری از مادران باردار با داشتن آمادگی جسمی و روحی می‌توانند آن را تجربه کنند.

با این حال، دردهای زایمان برای بیشتر زنان نگرانی‌هایی به همراه دارد و همین موضوع باعث می‌شود برخی در انتخاب روش زایمان دچار تردید شوند.

شناخت بهتر مراحل زایمان طبیعی می‌تواند به کاهش این نگرانی کمک کند و مادر را برای مواجهه با آن آماده‌تر سازد.

زمان دقیق شروع زایمان طبیعی قابل پیش‌بینی نیست و معمولاً تنها یک بازه زمانی تقریبی از سوی پزشک مشخص می‌شود.

ممکن است زایمان ۲ تا ۳ هفته زودتر یا دیرتر از زمان تعیین‌شده اتفاق بیفتد.

به همین دلیل، تنها در زمان آغاز واقعی انقباضات و نشانه‌های زایمان می‌توان مطمئن شد که فرایند شروع شده است.

زایمان طبیعی شامل چند مرحله مهم است که هرکدام ویژگی‌ها و تغییرات خاص خود را دارند.

مراحل زایمان طبیعی

مراحل زایمان طبیعی شامل سه بخش اصلی است که هر کدام تغییرات متفاوتی را در بدن مادر ایجاد می‌کنند و تجربه‌های خاصی به همراه دارند.

مرحله اول: شروع و پیشرفت درد زایمان

این مرحله طولانی‌ترین بخش زایمان است و خود به دو فاز تقسیم می‌شود: فاز نهفته و فاز فعال.

در فاز نهفته، انقباض‌ها خفیف و نامنظم هستند و مادر ممکن است احساس ترشحات بی‌رنگ، صورتی یا کمی خونی از واژن داشته باشد.

به تدریج با باز شدن بیشتر دهانه رحم، انقباض‌ها شدیدتر و منظم‌تر می‌شوند.

در این زمان توصیه می‌شود آرامش خود را حفظ کنید و برای کاهش ناراحتی اقداماتی مثل قدم زدن، حمام آب گرم، تغییر حالت بدن، گوش دادن به موسیقی آرامش‌بخش و تمرین تکنیک‌های تنفس را انجام دهید.

با ورود به فاز فعال، دهانه رحم از ۶ تا ۱۰ سانتی‌متر باز می‌شود.

در این زمان انقباض‌ها قوی‌تر، طولانی‌تر و به هم نزدیک‌تر خواهند بود.

مادر ممکن است حالت تهوع، گرفتگی پا یا فشار بیشتر در ناحیه کمر را تجربه کند.

امکان دارد کیسه آب در این مرحله پاره شود.

برای تحمل درد، استفاده از توپ زایمان، ماساژ ملایم، تمرین‌های تنفسی و تغییر وضعیت بدن بسیار کمک‌کننده است.

آخرین بخش این مرحله، فاز انتقال نام دارد که سخت‌ترین قسمت زایمان است.

انقباضات در این زمان بسیار شدید و طولانی می‌شوند و مادر فشار زیادی در کمر و لگن احساس می‌کند.

فشار زودهنگام در این بخش می‌تواند روند زایمان را دشوار کند؛ بنابراین زمان مناسب فشار آوردن باید با نظر پزشک یا ماما باشد.

مرحله دوم: تولد نوزاد

در این مرحله، مادر باید با فشار آوردن به خروج نوزاد کمک کند.

این فرآیند ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد و معمولا در مادرانی که اولین بار زایمان می‌کنند یا بی‌حسی اپیدورال دریافت کرده‌اند، بیشتر زمان می‌برد.

پزشک یا ماما در این مرحله مادر را راهنمایی می‌کند تا در زمان مناسب فشار بیاورد.

انتخاب موقعیت‌های مختلف بدنی می‌تواند به روند زایمان کمک کند.

گاهی ممکن است از مادر خواسته شود به آرامی فشار بیاورد تا بافت‌های واژن فرصت کشش پیدا کنند و کمتر دچار پارگی شوند.

پس از خروج سر نوزاد، باقی بدن او خیلی سریع‌تر خارج می‌شود و لحظه تولد فرا می‌رسد.

مرحله سوم: خروج جفت

پس از تولد نوزاد، جفت باید از بدن مادر جدا شود.

این مرحله با انقباض‌های خفیف ادامه می‌یابد و معمولاً ظرف ۵ تا ۳۰ دقیقه انجام می‌شود، اما گاهی ممکن است بیشتر طول بکشد.

در این بخش، برای کاهش خونریزی و تقویت انقباض‌های رحمی ممکن است دارو تجویز شود.

مادر باید یک بار دیگر فشار بیاورد تا جفت به طور کامل خارج شود.

پس از خروج جفت، ماما آن را بررسی می‌کند تا مطمئن شود هیچ بخشی در رحم باقی نمانده است.

باقی ماندن جفت می‌تواند خطر خونریزی و عفونت را به همراه داشته باشد.

در ادامه، رحم به تدریج به اندازه طبیعی خود بازمی‌گردد.

اگر در طول زایمان واژن دچار پارگی شده باشد، پزشک آن را بخیه خواهد زد.

انواع روش های زایمان طبیعی

مزایای زایمان طبیعی

ساده‌ ترین و مطمئن‌ ترین راه برای زایمان روش طبیعی است.

این فرایند با فیزیولوژیک بدن بانوان همخوانی کامل داشته و برای محافظت از سلامت جنین روشی مطمئن و کاربردی می‌ باشد.

بسیاری از متخصصانی که در زمینه زنان و زایمان فعالیت دارند به تمامی بانوانی که شرایط ایده‌ آل برای زایمان طبیعی دارند توصیه می کنند که حتماً با این روش فرزند خود را به دنیا آورند زیرا کمترین میزان عوارض را به همراه داشته و پس از زایمان خیلی زود می‌ توانند فعالیت‌ های شخصی و مراقبت از کودک را آغاز کنند.

از مهمترین مزایای انجام زایمان به روش طبیعی می‌ توان به الگوی شیردهی آسان اشاره کرد.

اغلب بانوانی که زایمان را به صورت طبیعی انجام می‌ دهند به دلیل افزایش هورمون‌ های خاص در بدن شیردهی را خیلی زود آغاز کرده و حتی بلافاصله بعد از زایمان می‌ توانند شیردهی بی نقصی داشته باشند.

این در حالی است که با انجام زایمان سزارین در لاهیجان ممکن است مادر تا یک هفته نتواند شیردهی را آغاز کند.

یکی دیگر از مزایای انجام زایمان طبیعی این است که ضمن انجام این روش متخصصان هیچ نوع داروی بی‌ حسی یا بیهوشی به مادر تزریق نمی‌ کنند.

این مسئله باعث میشود که بعد از زایمان مادر اثرات مخرب این نوع داروها را تجربه نکرده و البته به دلیل عدم دریافت بیهوشی با هوشیاری کامل می‌ توانند پس از خروج نوزاد از رحم او را در آغوش بگیرند و همین مسئله برای بانوان آرامش فراوانی به همراه دارد.

از دیگر فواید انجام زایمان طبیعی باید به ترخیص سریع بعد از زایمان اشاره کرد.

متخصصان مادرانی که زایمان را به صورت طبیعی انجام می‌ دهند نهایتاً برای ۲۴ ساعت در مراکز درمانی نگه داشته تا مراقبت‌ های تکمیلی انجام شود، پس از آن مادر با وضعیت جسمی و روحی کاملاً ایده‌ آل ترخیص میشود و می‌ تواند بقیه مراقبت‌ ها و استراحت خود را در منزل سپری کند.

مهم است بدانید که هزینه پرداختی بابت زایمان طبیعی نسبت به دیگر روش‌ ها بسیار محدود است.

افراد می‌ توانند با پرداخت هزینه‌ های به صرفه به راحتی زایمان خود را انجام داده و البته خدمات خوبی را از مراکز درمانی دریافت کنند.

بعد از انجام زایمان طبیعی دوره نقاهت آن بسیار کوتاه است.

همین مسئله باعث میشود که این روش انتخاب عموم بانوان باشد و نیازی به انجام جراحی و مصرف داروهای مختلف بعد از عمل نخواهند داشت و بعد از زایمان مادر خیلی سریع به حالت طبیعی بازگشته و حتی می‌ تواند فعالیت‌ های شخصی را به تنهایی انجام دهد.

مهم است بدانید که با انجام زایمان طبیعی خونریزی که اتفاق می‌ افتد در حد محدود و ناچیز است.

بعد از زایمان مادر با کم خونی و آسیب‌ های جانبی مواجه نشده و نیازی به مصرف انواع مکمل نخواهد داشت.

عوارض زایمان طبیعی

زایمان طبیعی هم مانند دیگر روش‌ ها ممکن است عوارضی را برای بانوان به همراه داشته باشد.

نکته مهم این است که فواید انجام این روش زایمان از معایب و مضرات آن بیشتر است.

اگر بانوان آمادگی لازم برای انجام زایمان طبیعی را نداشته باشند ممکن است مشکلاتی مانند پارگی پرینه را تجربه کنند.

پرینه بخش حساسی است که در حد فاصل مقعد و ورودی واژن قرار دارد و زمانی که زایمان به صورت طبیعی انجام میشود فشار ناشی از سر نوزاد باعث پارگی شده و درد و خونریزی را به همراه دارد.

البته بعد از زایمان متخصصان ناحیه پرینه را با بخیه به یکدیگر متصل کرده و مهم است که تا بهبودی کامل از سلامت آن مراقبت کنید.

بسیاری از بانوان بعد از انجام زایمان طبیعی متوجه آسیب به عضلات لگن میشوند به همین دلیل است که انجام تمرینات کگل قبل از زایمان بسیار مهم است و به تقویت عضلات کمک می‌ کند.

اگر عضلات کف لگن با ضعف و آسیب مواجه شوند ممکن است مشکلاتی همچون افتادگی رحم اتفاق بیفتد و عوارض و عواقب زیادی در پی دارد.

برخی از بانوان در پی انجام زایمان طبیعی و فشار وارده به اندام‌ های داخلی مشکلاتی مانند فتق یا افتادگی مثانه را تجربه می‌ کنند و همین مسئله بعد از زایمان با مشکلاتی همچون بی‌ اختیاری ادراری نمایان میشود.

البته آسیب دیدگی راست روده ضمن انجام زایمان طبیعی دور از انتظار نیست و ممکن است این عضو حساس هنگام انجام زایمان با فتق یا بیرون زدگی مواجه شود.

از دیگر عوارض انجام زایمان طبیعی باید به احساس درد مداوم در ناحیه واژن اشاره کرد.

گاهی اوقات بانوان حتی تا چند هفته بعد از زایمان طبیعی درد بسیار زیادی را در ناحیه واژن تجربه می‌ کنند که البته این درد به بخش تحتانی شکم نیز کشیده میشود که ناشی از آسیب دیدگی رحم است.

اما با تمام این تفاسیر اگر زایمان طبیعی در شرایط ایده‌ آل و تحت نظر متخصصان با تجربه انجام شود عوارض آن به حداقل رسیده و حتی اگر این آسیب‌ ها اتفاق بیفتد در حد بسیار جزئی و محدود بوده و نهایتاً با چند روز مراقبت بهبود می‌ یابد.

راهکاری برای سهولت در انجام زایمان طبیعی

اغلب بانوانی که تمایل دارند برای به دنیا آوردن فرزند خود زایمان طبیعی را انتخاب کنند از طرف متخصصان راهنمایی‌ های لازم را دریافت کرده و الگوهای خاصی به آنها ارائه میشود تا بتوانند با چند راهکار ساده زایمان طبیعی را برای خود هموار و آسان کنند.

نکته بسیار مهمی که پزشکان به تمامی بانوان باردار توصیه دارند این است که به هیچ عنوان تحرک خود را محدود نکرده و نباید مدت زمان زیادی را از روز به استراحت و خوابیدن اختصاص دهند.

نکته قابل توجه این است که دردهای زایمان طبیعی را نمی‌ توان از بین برد اما با چند فعالیت ساده می‌ توانید دردها را کاهش داده و یا قابل تحمل کنید.

متخصصان به بانوان باردار توصیه می‌ کنند که به اندازه کافی استراحت کرده و در طی روز مدت زمانی را به فعالیت سبک و قدم زدن اختصاص دهند.

برای راه رفتن بهتر است که سطح صاف را انتخاب کنند و قدم زدن را به آرامی و با سرعت ثابت انجام دهند.

البته ورزش کردن و انجام فعالیت‌ های خاص مانند یوگا به افزایش انعطاف پذیری عضلات کمک کرده و منجر به تقویت بدن میشود و در کنار داشتن یک رژیم غذایی مناسب زایمان طبیعی را برای مادر آسان می‌ کند.

یک راهکار دیگر که البته آسان و موثر است چرب کردن شکم با روغن‌ های گیاهی و طبیعی می باشد.

البته دوش گرفتن با آب ملایم به کاهش انقباضات ناگهانی عضلات کمک می کند.

می‌ توان برای نشستن از صندلی‌ های نرم و یا توپ‌ های ورزشی استفاده نمود.

متخصصان تاکید زیادی بر مصرف مایعات فراوان دارند، همچنین بانوان باردار می‌ توانند به موزیک آرامبخش گوش داده و یا بهترین کار این است که در کلاس‌ های آمادگی قبل از زایمان شرکت کنند.

در این کلاس‌ ها نکات بسیار مهم و کلیدی به بانوان ارائه میشود که از نظر روحی و جسمی شرایط بهتری برای زایمان طبیعی خواهند داشت.

محدودیت انجام زایمان طبیعی

برخی از بانوان علی رغم میل باطنی نمی‌ توانند زایمان  را انجام دهند.

پزشکان و متخصصان برای انجام زایمان طبیعی چند نکته مهم را مورد توجه قرار داده و اگر وضعیت مادر و جنین در حد ایده‌ آل باشد زایمان به صورت طبیعی انجام می‌ پذیرد.

اما تمامی بانوانی که در دوره‌ های قبل و زایمان‌ های پیشین فرایند سزارین را انجام داده‌ اند نمی‌ توانند زایمان بعدی خود را به صورت طبیعی انجام دهند.

اگر پزشک تشخیص دهد که مادر در طی بارداری با بیماری‌ هایی همچون دیابت مواجه شده است زایمان طبیعی برای آنها مناسب نخواهد بود.

البته بیماری‌ های قلبی یا عفونی مانعی جدی برای انجام زایمان های طبیعی هستند و ممکن است این آلودگی به جنین انتقال یابد.

متخصصان و پزشکان قبل از انجام زایمان  شرایط مادر و نوزاد را بررسی کرده تا متوجه شوند که آیا انجام زایمان طبیعی برای آنها مناسب است یا خیر.

اگر طی بررسی‌ های دقیق پزشک متوجه شود که ممکن است نوزاد در هنگام تولد با کمبود اکسیژن مواجه شود هرگز ریسک آن را نپذیرفته و زایمان را با روش‌ های غیر از طبیعی انجام خواهند داد.

برای انجام زایمان طبیعی مهم است که نوزاد در رحم مادر چرخیده باشد و سر در دهانه رحم قرار بگیرد.

اگر این چرخش در ماه‌ های آخر بارداری انجام نشود متخصصان نمی‌ توانند زایمان طبیعی را انجام دهند و به هیچ عنوان شرایط برای این روش مناسب نخواهد بود.

برخی از بانوان در طی بارداری و یا قبل از آن ممکن است با مشکل بواسیر شدید مواجه باشند اما اگر این بانوان با وجود بواسیر زایمان طبیعی انجام دهند خونریزی‌ های بسیار وسیعی را تجربه کرده و سلامت آنها به خطر خواهد افتاد.

از این رو متخصصان داشتن بواسیر را برای مادران باردار محدودیتی جدی دانسته و نمی‌ توانند زایمان طبیعی انجام دهند.

اما نکته دیگری که البته مهم است وزن کودک هنگام تولد است.

اگر وزن جنین بالای ۴ کیلوگرم باشد و مادر نتواند زایمان را به صورت طبیعی انجام دهد متخصصان هرگز فشارهای مضاعف را به مادر وارد نکرده و پیش از آنکه درد زایمان آغاز شود با سزارین نوزاد را به دنیا می‌ آورند.

لازم به ذکر است بانوانی که چند قلو زایی دارند نمی‌ توانند تمامی فرزندان خود را به صورت طبیعی به دنیا آورند، زیرا فشار مضاعفی به مادر وارد کرده و ممکن است سلامت نوزادان به خطر بیفتد.

البته به جز وزن نوزاد وضعیت جسمانی مادران نیز مسئله مهمی است که پیش از زایمان به آن توجه میشود.

اگر وزن مادر بالا باشد متخصصان دیگر روش‌ ها را جایگزین زایمان طبیعی می‌ کنند و اگر مادر سابقه انجام جراحی‌ های رحمی داشته باشد و یا مشکلاتی همچون سقط مکرر و یا جراحی دهانه رحم انجام داده باشد یا سرکلاژ کرده باشند  طبیعی برای آنها مناسب نیست.

هزینه زایمان طبیعی

از آنجایی که زایمان طبیعی نیاز به بستری در مراکز درمانی ندارد و پس از انجام زایمان نهایتاً بعد از چند ساعت مراقبت فرد ترخیص میشود هزینه‌ های محدود و جزئی‌ تری را در پی دارد.

برای انجام زایمان  نیاز به تجهیزات پزشکی خاصی نخواهد بود.

داروهای مختلف را برای فرد در نظر نمی‌ گیرند و همین مسئله در کاهش هزینه‌ ها موثر بوده و زایمان کم هزینه و مقرون به صرفه انجام می‌ پذیرد.

زایمان وضعیت بسیار مهمی برای بانوان باردار است لذا مهم است که از متخصصان حاذقی چون دکتر نرجس شعاع حسنی کمک بگیرند.

سوالات متداول

در این قسمت به سوالاتی که ممکن است برای شما ایجاد شده باشد پاسخ داده ایم:

 زایمان طبیعی بهتر است یا سزارین؟

با نزدیک شدن به ماه‌ های آخر بارداری اغلب بانوان با این دغدغه مواجه هستند که برای انجام زایمان کدام روش بهتر است که آسیب‌ ها و خطرات کمتری را به همراه داشته باشد.

قبل از هر چیز باید بدانید که وضعیت جسمانی مادر و نحوه قرارگیری جنین در رحم مهمترین عامل تعیین کننده روش زایمان است.

متخصصان نمی‌ توانند به صورت قطعی به مراجعین خود اعلام کنند که زایمان طبیعی بهتر است یا سزارین و با توجه به وضعیت مادر بهترین روش را که کمترین خطر را به همراه دارد انتخاب می‌ کنند.

در اغلب موارد بانوان می‌ توانند زایمان طبیعی را انجام دهند اما به صلاح دید پزشک ممکن است انجام زایمان سزارین برای آنها بهتر باشد.

پزشک تمام تلاش خود را به کار گرفته تا سلامت مادر و نوزاد را حفظ کرده و احتمال بروز خطرات و آسیب‌ های جانبی را به حداقل خواهند رساند.

خطرات زایمان طبیعی بیشتر است یا سزارین؟

از آنجایی که زایمان سزارین یک جراحی باز و پر تهاجم به شمار می‌ آید ممکن است دوره نقاهت طولانی‌ تری داشته باشد و خطرات جانبی سلامت بانوان را تهدید می‌ کند و نیاز است که تا بهبودی کامل فرد از سلامت خود مراقبت کرده تا مبادا مشکلاتی همچون باز شدن بخیه‌ ها، عفونت و یا چسبندگی رحم را تجربه کنند.

اما تجربه ثابت می‌ کند که زایمان  حداقل میزان عوارض را در پی دارد.

مهم است که شما بهترین روش را مطابق با وضعیت خود انجام دهید.

حتی اگر زایمان سزارین با وجود عوارضی که دارد به درستی و تحت نظر متخصصان برتر انجام می‌شود هرگز خطری سلامت بانوان و نوزاد را تهدید نکرده و یک زایمان آسان را پشت سر می‌ گذارند.

باید انجم هرمدام از این روش ها باتوجه به شرایط بیمار در نظر گرفته شود.

زایمان طبیعی چقدر درد دارد؟

زمانی که زایمان به صورت طبیعی و بدون استفاده از بی‌حسی انجام می‌شود، مادر درد را تجربه خواهد کرد، اما شدت و نوع درد در هر فرد متفاوت است و نمی‌توان پیش‌بینی کرد همه زنان همان احساس را داشته باشند.

در هنگام قرارگیری نوزاد در کانال زایمان، رحم منقبض شده و فشار زیادی به لگن و بخش پایینی بدن مادر وارد می‌شود که منجر به درد شدید می‌شود.

اگر مادر از بی‌حسی اپیدورال استفاده کند، این درد کاملاً کاهش یافته و تقریباً احساس دردی نخواهد داشت.