افتادگی رحم یکی از مشکلات شایع در سلامت زنان است که به دلیل ضعیف شدن عضلات و رباط های کف لگن، رحم از موقعیت طبیعی خود پایین تر قرار می گیرد.

این عارضه می تواند با علائمی مانند احساس فشار یا سنگینی در لگن، بیرون زدگی از واژن، بی اختیاری ادرار، درد هنگام رابطه جنسی و اختلال در فعالیت های روزمره همراه باشد.

شدت افتادگی رحم در افراد مختلف متفاوت است و به همین دلیل، انتخاب بهترین روش درمان به میزان افتادگی، سن، وضعیت سلامت و تمایل فرد به بارداری در آینده بستگی دارد.

امروزه درمان افتادگی رحم تنها به جراحی محدود نمی شود و در بسیاری از بیماران می توان از روش هایی مانند تمرینات تقویت عضلات کف لگن، استفاده از پساری (Pessary)، تغییر سبک زندگی و درمان های غیرجراحی برای کنترل علائم استفاده کرد.

در موارد پیشرفته نیز جراحی ترمیم افتادگی رحم می تواند به بهبود کیفیت زندگی کمک کند.

آشنایی با علائم افتادگی رحم، علت افتادگی رحم، روش های درمان افتادگی رحم و راه های پیشگیری به شما کمک می کند تا در صورت مشاهده علائم، در زمان مناسب به متخصص زنان مراجعه کرده و از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جلوگیری کنید.

مهمترین دلایل افتادگی رحم

افتادگی رحم یکی از آسیب های جسمانی شایع اما خطرناک است که به مرور زمان اتفاق افتاده و به عوامل مختلف بستگی دارد.

از نظر متخصصان افتادگی رحم دارای ۴ مرحله است.

در اولین مرحله از این عارضه دهانه رحم به داخل واژن می افتد و این مسئله عوارضی را در پی دارد.

در مراحل بعدی با شدت گرفتن افتادگی ها دهانه رحم تا دهانه واژن نیز آویزان خواهد شد.

در درجه سوم دهانه رحم از واژن خارج میشود و در مرحله شدیدتر و درجه چهارم رحم به طور کامل از واژن خارج میشود که در علم پزشکی اصطلاحا به آن پروکیدنتیا نیز می گویند.

سوال مهم‌ در ذهن بانوان این است که چه عواملی باعث بروز افتادگی رحم میشود.

متخصصان عوامل مختلف از جمله بارداری را یکی از مهمترین دلایل ضعیف شدن و افتادگی رحم دانسته و معتقد در طی هر بارداری به واسطه ضربات وارد شده از طرف جنین به دیواره های رحم یا بزرگ بودن نوزادان و حتی انجام زایمان طبیعی افتادگی رحم اتفاق می افتد.

اما برخی از بانوان با افزایش سن به ویژه در طی یائسگی و بعد از آن چنین تجربه تلخی خواهند داشت.

با شروع یائسگی عملکرد عضلات نسبت به گذشته ضعیف تر شده و از آنجایی که میزان هورمون استروژن کاهش پیدا می کند چنین عوارضی دور از انتظار نخواهد بود.

بلند کردن اجسام سنگین، سرفه های مزمن و سابقه جراحی لگن همگی مواردی هستند که بر افتادگی رحم تاثیر گذار بوده و البته در این مورد باید به عوامل ژنتیکی نیز اشاره کرد.

به طور کلی هر فعالیتی که باعث اعمال فشار به لگن و رحم شود فرد را در معرض ابتلا به این عارضه قرار خواهد داد.

فراموش نکنید که ضعف در عضلات کف لگن از دیگر علل افتادگی رحم به شمار آمده و ممکن است این عارضه برای همه افراد در سنین مختلف رخ دهد، اما این مسئله در زنان میانسال شایع تر است.

علائم افتادگی رحم چیست؟

افتادگی رحم از آن دسته اختلالات و بیماری های جسمانی است که موارد خفیف آن دارای علائم و نشانه ای نخواهد بود و این عارضه زمانی با علائم همراه است که در حد شدید رخ داده باشد.

به همین دلیل بسیاری از بانوان در ابتدای افتادگی رحم متوجه این عارضه نمیشوند زیرا علائم قابل توجهی را تجربه نمی کنند.

از مهمترین علائم افتادگی رحم باید به احساسی شبیه به نشستن بر روی یک توپ اشاره کرد.

علاوه بر این حالات بانوان بی دلیل دچار خونریزی واژینال شده و احتمالاً ترشحات بیش از حد طبیعی افزایش پیدا می کند.

از طرفی ممکن است با افتادگی رحم بانوان مشکلاتی را در رابطه جنسی تجربه کنند.

اگر افتادگی رحم شدت پیدا کند رحم یا دهانه رحم خارج از واژن دیده میشود و کشش یا سنگینی زیادی را در لگن احساس خواهند کرد.

از علائم شایع افتادگی رحم باید به یبوست های پی در پی و مشکل در دفع مدفوع اشاره کرد.

بانوان مبتلا به افتادگی رحم اغلب دچار عفونت های مکرر مثانه میشوند و مشکل در تخلیه مثانه برای آنها دردسرهایی به همراه دارد لذا درمان عفونت ها و افتادگی رحم امر مهمی است.

دیگر مشکلات مثل کمردرد یا ناراحتی هنگام راه رفتن از دیگر علائمی است که در پی افتادگی رحم اتفاق می افتد.

این حالات برای همه افراد شدت یکسانی ندارد اما اگر یک یا چند مورد از آنها را حتی در حد خفیف تجربه می کنید حتماً مسئله را به پزشک مربوطه اطلاع دهید.

زیرا ممکن است با افتادگی های درجه یک یا دو مواجه باشید و می توانید از شدت گرفتن افتادگی رحم پیشگیری نمایید.

در اغلب موارد بانوان با افتادگی های رحم در حد جزئی علائمی را تجربه نمی کنند.

پس مهم است که برای تشخیص زود هنگام این آسیب ها حتماً چکاپ های دوره ای را تحت نظر متخصص زنان انجام دهید تا بتوانید با معاینات ساده و چکاپ های معمول از وضعیت و سلامت رحم و دیگر اندام های مرتبط مطلع شوید.

روش های درمان افتادگی رحم

درمان افتادگی رحم به شدت پرولاپس، سن بیمار، علائم، وضعیت عمومی سلامت و برنامه بارداری در آینده بستگی دارد.

پس از معاینه لگنی و در صورت نیاز سونوگرافی، متخصص زنان مناسب ترین روش درمان را انتخاب می کند.

تشخیص و درمان زودهنگام می تواند از پیشرفت بیماری و نیاز به جراحی پیشگیری کند.

درمان افتادگی رحم بدون جراحی

در موارد خفیف، معمولاً درمان های غیرجراحی برای کنترل علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری توصیه می شوند.

این روش ها شامل موارد زیر هستند:

• انجام منظم تمرینات کگل و سایر ورزش های تقویت عضلات کف لگن
• کاهش وزن در افراد دارای اضافه وزن برای کاهش فشار روی عضلات لگنی
• پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین و اصلاح سبک زندگی
• درمان یبوست و کنترل سرفه های مزمن برای جلوگیری از افزایش فشار داخل شکم
• استفاده از پساری (Pessary) برای نگهداری رحم در موقعیت مناسب در افراد منتخب
• مصرف داروهای حاوی استروژن موضعی مانند کرم یا شیاف واژینال، به ویژه در زنان پس از یائسگی، برای بهبود کیفیت بافت واژن

درمان افتادگی رحم با جراحی

اگر افتادگی رحم شدید باشد، علائمی مانند بیرون زدگی رحم، اختلال در فعالیت های روزانه یا بی اختیاری ادرار ایجاد شود، معمولاً جراحی بهترین گزینه درمانی خواهد بود.

در این روش، رحم و ساختارهای نگهدارنده آن ترمیم شده و در موقعیت طبیعی قرار می گیرند.

در برخی بیماران نیز ممکن است با توجه به شرایط، هیسترکتومی (برداشتن رحم) توصیه شود.

انتخاب نوع جراحی باید با در نظر گرفتن سن، شدت بیماری و تمایل بیمار به بارداری در آینده انجام شود؛ زیرا برخی روش های جراحی ممکن است بر بارداری های بعدی تاثیر بگذارند.

درمان های سنتی و گیاهی ممکن است تنها به کاهش برخی علائم کمک کنند، اما شواهد علمی کافی برای درمان قطعی افتادگی رحم با این روش ها وجود ندارد و نباید جایگزین درمان های تخصصی شوند.

مراجعه به متخصص زنان در اولین مراحل بیماری، بهترین راه برای انتخاب درمان مناسب و پیشگیری از عوارض بعدی است.