یکی از بیماری های شایع در زنان جوان تنبلی تخمدان یا سندروم تخمدان پلی کیستیک است.

سیکل قاعدگی در زنان ۴ مرحله دارد این مراحل به ترتیب شامل پریود، فاز فولیکولی، تخمک گذاری و مرحله لوتئال میشود.

بعد از پایان خونریزی پریود و در مرحله فولیکولار چند فولیکول در تخمدان شروع به رشد می کنند.

در این مرحله فولیکول ها به اندازه کافی رشد کرده تا بالغ شوند، فولیکول بالغ هورمون مهار کننده آزاد می کند تا مابقی فولیکول ها رشد نکنند و از بین می روند.

در حقیقت فولیکول بالغ حاوی تخمک است و زمانی که تخمک درون آن بالغ می گردد از فولیکول آزاد شده که به این مرحله تخمک گذاری می گویند.

تغییراتی که در هورمون های محرک فولیکول و لوتئینیزه کننده وجود دارد این روند را کنترل و تنظیم خواهد کرد.

زمانی که در انتهای این فرایند تخمک گذاری انجام نشود اصطلاحا بانوان به تنبلی تخمدان مبتلا هستند، در این حالت فولیکول های ریز در تخمدان باقی مانده و تخمدان پلی کیستیک ایجاد میشود.

نکته مهمی که در مورد تنبلی تخمدان یا بیماری سندروم تخمدان پلی کیستیک باید بدانید این است که این دو مفهوم از یکدیگر مجزا هستند که گاهاً به اشتباه در کنار یکدیگر استفاده میشوند.

پزشکان علت سندروم تخمدان پلی کیستیک را اغلب عوامل ژنتیکی دانسته و معتقدند که بانوان در سنین باروری به این عارضه مبتلا میشوند.

حدوداً ۷۰ درصد بانوانی که به این آسیب مبتلا هستند متوجه چنین اختلالی در عملکرد تخمدان ها نخواهند شد اما تنبلی تخمدان مستقیماً مربوط به هورمون های تنظیم کننده سیکل قاعدگی است که در مرحله تخمک گذاری تاثیر بسیار زیادی دارد.

با این حال تخمک گذاری مشکل شایع اما مهم و خطرناک است که با وجود اختلال در روند تخمک گذاری باروری را برای بانوان سخت و گاها غیر ممکن می کند.

علت تنبلی تخمدان چیست؟

برخی از بانوان در سنین باروری و حدوداً از ۱۵ تا ۴۵ سالگی تنبلی تخمدان را تجربه می کنند اما متخصصان معتقدند که عواملی مثل اضافه وزن و چاقی بر بروز این عارضه موثر است.

حدود ۴۰ تا ۸۰ درصد بانوانی که به تنبلی تخمدان مبتلا هستند دارای اضافه وزن یا BMI بالای ۳۰ می باشند، در واقع اضافه وزن عامل اصلی ایجاد مقاومت به انسولین است که خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و سندروم تخمدان پلی کیستیک را افزایش می دهد.

از دیگر دلایل تنبلی تخمدان باید به مقاومت به انسولین اشاره کرد، هورمون انسولین توسط پانکراس تولید میشود و برای تولید انرژی چنین فرایندی در بدن ضروری می باشد.

در صورتی که سلول های بدن نتوانند به درستی انسولین تولید کنند پانکراس نیز تولید انسولین را بیشتر کرده و انسولین اضافه باعث تحریک تخمدان ها میشود.

در این مرحله شاهد افزایش ترشح هورمون های مردانه بوده و قطعاً عدم تخمک گذاری تجربه خواهد شد.

استرس و اضطراب علت دیگر ابتلا به تنبلی تخمدان است، در صورت تحمل تنش ها و استرس های زیاد بدن هورمون کورتیزول را به مقدار بیشتر ترشح می کند و این هورمون مستقیماً باعث افزایش آندروژن و عدم تخمک گذاری خواهد شد.

متخصصان در برخورد با تنبلی تخمدان ژنتیک را یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار می دانند اگر این ژن توسط یکی از اعضای خانواده به دیگر زنان منتقل شود احتمال دارد که در سنین جوانی تنبلی تخمدان را تجربه کنند.

از طرفی ممکن است که بانوان با وجود کم کاری تیروئید تنبلی تخمدان را تجربه کرده و هرگونه اختلال در وضعیت غده فوق کلیه منجر به تنبلی تخمدان خواهد شد.

زیرا غده فوق کلیه تحت استرس و اضافه وزن بالا مقدار بیشتری آندروژن را تولید کرده و این مسئله مستقیماً منجر به اختلال در وضعیت تخمدان ها میشود.

از دیگر عوامل موثر بروز تنبلی تخمدان باید به وجود غده و تومور در مغز اشاره کرد، البته اعتیاد به مشروبات الکلی، مصرف دخانیات و انجام فرایندهای درمانی مثل شیمی درمانی بر بروز این عارضه بی‌ تاثیر نخواهد بود.

علائم تنبلی تخمدان خفیف و شدید چیست؟

بسیاری از بانوان با وجود تنبلی تخمدان حالاتی تجربه می کنند که در اغلب موارد یکسان و مشابه است، هر چقدر که این عارضه شدت بیشتری داشته باشد علائم با حالات شدیدتری اتفاق خواهد افتاد.

فراموش نکنید که اغلب این عوارض برای همه بیماران مبتلا به تنبلی تخمدان اتفاق می افتد.

فرقی نمی کند که بانوان به تنبلی تخمدان شدید مبتلا باشند یا خفیف در هر صورت دوره قاعدگی با بی نظمی مواجه شده و حتی ممکن است در طی سال کمتر از ۹ قاعدگی را تجربه کنند.

البته احتمال می رود که در صورت ابتلا به تنبلی تخمدان شدید دوره های قاعدگی به بیش از ۳۵ روز افزایش یابد.

از دیگر علائم تنبلی تخمدان باید به سطح آندروژن بالا در بدن اشاره کرد هورمون آندروژن معمولاً مربوط به مردان است و سطح بسیار محدود و پایینی از آن در بدن زنان وجود دارد.

اما زمانی که مقدار هورمون آندروژن در بدن بانوان افزایش پیدا می کند شاهد رشد موی زائد، آکنه و ریزش موی سر خواهید بود که قطعاً از نشانه های تنبلی تخمدان به شمار می آید.

کیست تخمدان یکی دیگر از نشانه های عملکرد نامناسب تخمدان ها می باشد.

کیست ها کیسه های کوچک و پر از مایعی هستند که بر روی تخمدان ها شکل می گیرند، وجود چندین کیست در این محدوده نشان دهنده تنبلی تخمدان خواهد بود.

بانوان مبتلا به تنبلی تخمدان به مرور زمان متوجه چاقی و اضافه وزن خود خواهند شد.

این افراد هنگام اقدام به بارداری با مشکل و ناتوانی مواجه شده و ممکن است ضمن تلاش های صحیح بارداری موفقی نداشته باشند در این صورت فرقی نمی کند که تنبلی تخمدان خفیف باشد یا شدید در هر صورت ممکن است چنین عوارضی برای بیماران اتفاق خواهد افتاد.

از دیگر علائم تنبلی تخمدان باید به آپنه خواب اشاره کرد به گونه ای که تنفس در طی خواب به طور مکرر قطع شده و فرد را دچار مشکل می کند.

از طرفی دیگر فشار خون بالا، کلسترول بالا و دیابت نوع ۲ همگی از علائم و عوارض تنبلی تخمدان هستند، اگر با وجود تنبلی تخمدان بانوان چنین آسیب هایی را تجربه کنند نیاز به رسیدگی و درمان های فوری خواهند داشت.

فرق بین تنبلی تخمدان خفیف و شدید چیست؟

بسیاری از بانوان با وجود تنبلی تخمدان دوره های قاعدگی را در سال ۸ تا ۱۹ بار تجربه می کنند این افراد ممکن است اضافه وزن را در پی این مشکل تجربه نکرده و احتمال می رود که بر روی تخمدان ها هیچگونه کیستی تشکیل نشود.

بسیاری از بانوان با وجود تنبلی تخمدان خفیف می توانند بارداری را تجربه کنند و درصد بسیار محدودی از آنها با نازایی مواجه خواهند شد.

معمولاً در پی ابتلا به تنبلی تخمدان خفیف وجود آکنه، موی زائد و یا ریزش موی سر کاملاً شایع است اما تمامی این عوارض در حد خفیف و جزئی اتفاق خواهد افتاد.

اما تنبلی تخمدان شدید برای بانوان مشکلات بیشتری را در پی دارد.

این افراد معمولاً در طی سال کمتر از ۸ بار پریود میشوند و اغلب این افراد با اضافه وزن و چاقی مشهود مواجه خواهند شد، احتمالاً این افراد کیست های ریز و درشته را در سطح تخمدان تجربه کرده و در روند بارداری ناموفق خواهند بود.

نازایی در بین زنانی که به تنبلی تخمدان شدید مبتلا هستند کاملاً شایع است این افراد احتمالاً به دیابت نوع ۲، فشار خون بالا یا کلسترول بالا نیز مبتلا خواهند شد اما می توانند با مراجعه به پزشک درمان نازایی را انجام دهند.

با تمام این تفاسیر باید بدانید که شرایط جسمانی بانوان حتی بعد از ابتلا به تنبلی تخمدان با یکدیگر متفاوت است برخی از افراد با این عارضه حال نامناسبی را تجربه کرده و برخی دیگر ممکن است حتی متوجه چنین اختلالی در بدن نشوند.

با این حال هرگونه حالت غیر طبیعی در وضعیت رحم و دوره های قاعدگی باید بررسی شود و اگر تنبلی تخمدان در حد خفیف رخ دهد و درمان تنبلی تخمدان را آغاز کنید خیلی زود چنین آسیبی بهبود می یابد.